Sare sozialen eragina nerabeen autoestimaren gainean: ikuspegi psikoterapeutikotik

Sare sozialen eragina nerabeen autoestimaren gainean: ikuspegi psikoterapeutikotik

Azken urteotan, sare sozialen erabilerak errotik aldatu du pertsonak, bereziki nerabe eta gazteak, beren nortasuna nola eraikitzen duten eta beren gorputz-irudiarekin nola harremanetan jartzen diren. Elikadura-portaren nahasmenduetan (TCA) espezializatutako psikoterapeuta naizen aldetik, egunero-egunero pantailen bidez edertasun estandarrak xurgatzen dituzten gazteen barne-borroka isilean lagundu izan dut.

Ispilu deformatzailea: gorputz irreala, bizimodu idealizatuak

Sare sozialek mundura leiho bat irekitzen dute, baina aldi berean, inseguritateak areagotzen dituen ispilu deformatzaile bihur daitezke. Instagram, TikTok edo Snapchat bezalako plataformak irudi editatu, gorputz idealizatu eta bizimodu perfektu itxurazkoz gainezka daude. Nortasuna eraikitzeko prozesuan dagoen nerabe batentzat, etengabeko esposizio honek konparazio kaltegarriak, frustrazioa eta norberaren ikuspegi desitxuratua sor ditzake.

Azken ikerketek erakusten dute plataforma bisualetan emandako denbora zuzenean lotuta dagoela gorputzarekiko desadostasuna, autoestimu baxua eta depresio zein antsietate sintomen agerpenarekin. Eragina are handiagoa da perfekzionismo joerak dituzten, autoesijenteak diren edo ziurgabetasun emozionala duten pertsonengan.

Zer arrisku ezkutatzen dira “like”-en atzean?

1. Etengabeko konparazioa: Sare sozialek narratiba selektibo eta estetiko bat eskaintzen dute. Gorputz normatibo edo irrealez betetako irudiak behin eta berriz ikusteak balioa edukitzeko estandar horietan sartu behar dela sinetsarazten du.
2. Kanpoko baliozkotzea: Nerabe askok beren autoestimua “atsegin dut” kopuruen, iruzkinen edo bistaratzeen arabera neurtzen hasten dira, eta horrek onarpen digitalaren menpekotasun emozionala sortzen du.
3. Eduki kaltegarria, kontrolik gabe: Dieta muturrekoak, elikadura portaera murriztaileak edo gorputzaren gurtza sustatzen duten kontuek TCA bat piztu edo areagotu dezakete pertsona zaurgarrietan.
4. Ziberjazarpena eta gorputzaren hiperzaintza: Irainak, iruzkin fisikoak edo irudi jakin bat erakusteko presioak antsietatea, kritikaren beldurra eta gorputza kontrolatzeko beharra areagotu ditzake.

Presiotik prebentziora: zer egin dezakegu?

Osasun mentaleko profesionalok, familiek eta hezitzaileek errealitate honi begirada kritiko eta prebentibotik heltzeko ardura dugu. Hona hemen gako batzuk:

• Pentsamendu kritikoa sustatu: Nerabeei kontsumitzen duten edukia zalantzan jartzen, iragazki eta edizio-teknikak identifikatzen eta ikusten dutena errealitatea ez dela ulertzen lagundu.
• Autoestimua izatearen gainean eraiki, ez itxuraren gainean: Norberaren nortasuna gorputzaren gainetik baloratzea, gaitasunak, interesak eta barne-kalitateak lehenetsiz.
• Sare sozialen erabilera kontzientea bultzatu: Denbora-mugak ezarri, deskonektatzeko uneak eta pantailarik gabeko espazioak sortu.
• Erreferente anitz eta errealak ikusgai jarri: Gorputz, bizipen eta bizimodu askotarikoak erakutsi, aniztasuna islatzen dutenak eta inposatutako kanonak zalantzan jartzen dituztenak.
• Goiz esku hartu: Ondoeza, elikadura-portaren aldaketak edo sare sozialen erabilera neurrigabea nabaritzen bada, profesional bati kontsultatzea garrantzitsua da.

Epaitu gabe lagundu: begirada arduratsua

Sare sozialak ez dira arazoa berez, baina zaurgarritasun emozionaleko testuinguruetan arrisku-faktore bihur daitezke. Gakoa laguntzan datza. Psikoterapiaren bidez, nerabeek beste modu batera begiratzen ikasten dute: enpatiaz, zentzuzko kritikarekin eta ongizate emozionala babesteko tresnekin.

ACABE Gipuzkoan konprometituak jarraitzen dugu prebentzioarekin eta osasun mentalaren arloan laguntza eskaintzearekin. Ama, aita, irakasle edo profesionala bazara eta zure inguruko nerabeen sare sozialen erabilerak kezkatzen bazaitu, jar zaitez gurekin harremanetan. Elkarrekin hazteko espazio seguruagoak eraiki ditzakegu.

Yolanda Iglesias-ek idatzia, Osasun Psikologo Orokorra eta elikadura nahasmenduetan espezializatutako psikoterapeuta